Śnieżnicki Park Krajobrazowy – historia i ciekawostki
Śnieżnicki Park Krajobrazowy to jedno z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w Sudetach Wschodnich. Obejmuje Masyw Śnieżnika, Góry Bialskie oraz część Gór Złotych. Jego wizytówką jest Śnieżnik, ale na terenie parku znajdują się także głębokie doliny, górskie potoki, rozległe lasy, jaskinie, wodospady i ślady dawnego górnictwa.
To miejsce, w którym przyroda łączy się z historią pogranicza polsko-czeskiego oraz tradycjami dawnych mieszkańców ziemi kłodzkiej.
Historia Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego
Śnieżnicki Park Krajobrazowy został utworzony 28 października 1981 roku na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Wałbrzychu. Głównym celem było zachowanie wyjątkowego krajobrazu Sudetów Wschodnich, ich lasów, osobliwości geologicznych oraz cennych siedlisk roślin i zwierząt.
Park zajmuje około 28 800 hektarów, czyli 288 km². Otacza go dodatkowo strefa ochronna – otulina – o powierzchni około 14 900 hektarów. Chroniony teren rozciąga się od okolic Opacza na południu aż po rejon Złotego Stoku na północy.
Najniżej położone fragmenty parku znajdują się na wysokości około 400 m n.p.m. w okolicy Mąkolna, natomiast najwyższym punktem jest Śnieżnik, osiągający 1425 m n.p.m. Tak duża różnica wysokości sprawia, że na stosunkowo niewielkim obszarze występują bardzo zróżnicowane warunki klimatyczne i przyrodnicze.
Powstanie parku nie oznaczało zamknięcia tych terenów dla turystów. Park krajobrazowy ma za zadanie chronić przyrodę i krajobraz, ale jednocześnie umożliwiać turystykę, wypoczynek oraz prowadzenie tradycyjnej działalności przez mieszkańców. Dlatego przez jego teren prowadzi rozbudowana sieć szlaków pieszych i rowerowych.
Dlaczego ten obszar jest wyjątkowy?
W granicach parku znajdują się trzy ważne grupy górskie Sudetów Wschodnich:
Masyw Śnieżnika,
Góry Bialskie,
Góry Złote.
Każda z nich ma nieco inny charakter. Masyw Śnieżnika jest najwyższy i najbardziej otwarty widokowo, Góry Bialskie słyną z rozległych i spokojnych lasów, natomiast Góry Złote przypominają o wielowiekowej historii wydobywania kruszców i minerałów.
W parku zachowały się fragmenty dawnej Puszczy Sudeckiej. Oprócz świerków występują tu między innymi buki, wiązy, graby i modrzewie. Część leśnych obszarów, szczególnie w Górach Bialskich, ma wyjątkowo dziki i odludny charakter.
Najciekawsze miejsca
Śnieżnik
Najwyższym i najbardziej rozpoznawalnym punktem parku jest Śnieżnik. To graniczny szczyt położony między Polską a Czechami, a jednocześnie jedyna góra w Masywie Śnieżnika, której wierzchołek wystaje ponad górną granicę lasu. Dzięki temu z jego kopuły rozciągają się szerokie panoramy Sudetów.
Śnieżnik jest również ważnym zwornikiem górskich grzbietów. Od jego kopuły odchodzi aż sześć ramion, prowadzących między innymi w stronę Czarnej Góry, Przełęczy Płoszczyny, Małego Śnieżnika i Trójmorskiego Wierchu.
Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie
Jednym z największych skarbów parku jest Jaskinia Niedźwiedzia. Powstała w soczewach marmuru występujących w paśmie Krowiarek i należy do najważniejszych obiektów krasowych w Polsce. Jej nazwa pochodzi od znalezionych wewnątrz licznych szczątków niedźwiedzia jaskiniowego.
Jaskinia słynie z bogatej szaty naciekowej: stalaktytów, stalagmitów, polew i kaskad. Udostępniona turystom część stanowi jedynie fragment znacznie większego systemu podziemnego.
Wodospad Wilczki
W Międzygórzu znajduje się Wodospad Wilczki – jedna z najbardziej znanych atrakcji regionu. Woda spada tu do głębokiego skalnego wąwozu, a otoczenie wodospadu można oglądać z mostków i punktów widokowych.
Miejsce było popularne już w XIX wieku, kiedy Międzygórze zaczęło rozwijać się jako górska miejscowość wypoczynkowa. Duży udział w rozwoju okolicy miała Marianna Orańska, która wspierała budowę dróg, mostków oraz infrastruktury turystycznej.
Góry Bialskie
Góry Bialskie bywają nazywane jednym z najbardziej odludnych zakątków Sudetów. Turyści znajdą tu rozległe kompleksy leśne, długie dukty i znacznie mniej zatłoczone szlaki. To teren szczególnie interesujący dla osób szukających ciszy i kontaktu z przyrodą.
Przyroda parku
Śnieżnicki Park Krajobrazowy jest miejscem występowania licznych gatunków zwierząt. W lasach żyją między innymi jelenie, sarny, dziki, lisy, borsuki, kuny, gronostaje, popielice i orzesznice. Spotykane są również muflony, które nie są rodzimym gatunkiem Sudetów, lecz zostały tu sprowadzone przez człowieka.
Szczególnie bogaty jest świat ptaków. Na tym terenie obserwowano między innymi bociana czarnego, puchacza, jarząbka, pluszcza, dzięcioła trójpalczastego, cietrzewia i głuszca. W górskich strumieniach występują pstrągi potokowe i minogi strumieniowe.
Jaskinie i dawne wyrobiska są ważnymi miejscami zimowania nietoperzy. Występują tu między innymi nocek duży, nocek rudy, gacek brunatny i gacek szary.
Ciekawostki o Śnieżnickim Parku Krajobrazowym
1. Przez Śnieżnik przebiega europejski dział wodny
Woda spływająca po polskiej stronie Śnieżnika trafia przez Nysę Kłodzką i Odrę do Morza Bałtyckiego. Po czeskiej stronie swoje źródło ma Morawa, której wody przez Dunaj docierają do Morza Czarnego. Granica państwowa pokrywa się tutaj z europejskim działem wodnym.
2. Park skrywa marmury i jaskinie
W paśmie Krowiarek występują duże soczewy marmurów i dolomitów. Woda stopniowo rozpuszczała skały, tworząc podziemne korytarze, komory i studnie krasowe. Najbardziej znanym efektem tego procesu jest Jaskinia Niedźwiedzia.
3. W okolicy poszukiwano uranu
W niższych partiach Masywu Śnieżnika zachowały się sztolnie związane z poszukiwaniem rud uranu. Szczególnie znane są wyrobiska w rejonie Kletna, przypominające o powojennej historii górnictwa.
4. Śnieżnik jest zbudowany ze starych skał metamorficznych
W masywie występują między innymi gnejsy śnieżnickie i gierałtowskie, łupki łyszczykowe, amfibolity, serpentynity i eklogity. To właśnie skomplikowana budowa geologiczna odpowiada za tak dużą różnorodność skał, minerałów i form krajobrazu.
5. Na stokach zachowały się ślady surowego klimatu epoki lodowcowej
Rumowiska skalne na Śnieżniku powstały w plejstocenie, kiedy panował tu klimat peryglacjalny. Na południowym stoku znajduje się także nisza niwalna – forma terenu związana z długotrwałym zaleganiem śniegu.
6. Park chroni nie tylko naturę
Przedmiotem ochrony jest również tradycyjny krajobraz ziemi kłodzkiej: górskie wsie, dawne drogi, kapliczki, krzyże, pozostałości kopalń i budownictwo uzdrowiskowe. Dzięki temu Śnieżnicki Park Krajobrazowy jest nie tylko rezerwuarem przyrody, lecz także żywą kroniką historii regionu.
7. W jego granicach znajduje się pięć rezerwatów przyrody
Rezerwaty obejmują najcenniejsze fragmenty środowiska – jaskinie, stare lasy, górskie zbiorowiska roślinne i wyjątkowe formy krajobrazu. Obowiązują w nich bardziej rygorystyczne zasady ochrony niż na pozostałym obszarze parku.
Śnieżnicki Park Krajobrazowy – kraina wielu opowieści
Na terenie parku spotykają się historia przyrody i historia człowieka. Są tu ślady dawnych pasterzy, górników, drwali, kuracjuszy i pierwszych turystów. Międzygórze przypomina o działalności Marianny Orańskiej, Kletno o górnictwie i odkryciach jaskiniowych, a schronisko na Hali pod Śnieżnikiem o początkach turystyki górskiej.
Śnieżnicki Park Krajobrazowy jest więc czymś więcej niż obszarem chronionym. To mozaika górskich krajobrazów, dzikich lasów, jaskiń, wodospadów i zabytków. Można tu zdobywać szczyty, odkrywać podziemia, obserwować przyrodę albo po prostu odpocząć od codziennego pośpiechu. Dla osób odwiedzających okolice Międzygórza i Masywu Śnieżnika park jest jednym z najciekawszych miejsc całej ziemi kłodzkiej.
